Sieraden die tentoongesteld worden in het Letterkundig Museum

Als een ware meesteres van het woord wist Juliana letters aaneen te rijgen tot beeldende verhalen en vurige pleidooien. Ook Ingeborg de Groot heeft het vermogen om met haar sieraden verhalen te vertellen, rijk aan symboliek. Aan Mijn Geest, geïnspireerd op het gelijknamige dichtdebuut van Juliana, is hier een voorbeeld van. Ingeborg rijgt hier loden zetletters aaneen tot het eerste deel van het gedicht. Een loodzwaar sieraad dat letterlijk drukt op het gemoed. Het sluitstuk verbeeldt het gevecht: de strijdbare pen of het berustende borduurwerkje.

Aan mijn Geest

Ketting

Loden zetletters, linnen, borduurgaren, kroontjespen

De 18de eeuwse Geertruidenbergse schrijfster en dichteres Juliana de Lannoy, was in haar tijd veel bekender dan wij nu zouden denken. Zij was onderdeel van ee netwerk van schrijvers en intellectuelen, zoals Bilderdijk en Feith, dat zich uitstrekte tot aan Catharina de Grote in het verre Rusland. De kraag De bibliotheek van Juliana is een eerste poging de rijkdom van deze veelal talige contacten te verbeelden. 

De bibliotheek van Juliana

Kraag

Wolvilt, lint,  papier, lak, zilver

Juliana de Lannoy schreef in 1776 A sa Majesté l’Impératrice de Russie, een lofdicht over de Russische tsarina Catharina de Grote, vanwege haar steun aan kunst en wetenschap. De Russische vorstin – naar verluidt ook groot in het consumeren van de liefde met tal van veel jongere kerels – bedankte haar met een kostbaar geschenk, dat ze naar Juliana stuurde. Wat het was is niet meer helemaal duidelijk, maar dat het een kostbaar gebruiksvoorwerp was, is wel zeker. In het halssieraad Het Juweel van Catharina, knipoogt de tsarina ons en Juliana verborgen toe. 

Het juweel van Catharina

Halssieraad

Wolvilt, zoetwaterparels, zilver, print

Juliana beleeft een van haar finest hours als zij in 1774 zilver wint met De waare vereischten in een dichter. Zij valt daarmee als eerste vrouw in de prijzen. De louter uit mannen bestaande jury prijst haar om haar "mannelijke schrijfstijl". Juliana zou Juliana niet zijn als zij in haar dankwoord niet eerst de hoop uitspreekt dat vele vrouwelijke dichters haar zullen volgen, om zich daarna licht -cynische tot de jury te richten: "Triomf! Ik ben voldaan, ik zal onsterfelijk zijn!"

Triomf! Ik ben voldaan, ik zal onsterfelijk zijn!

Triptiek van ringen

Gepatineerd zilver, wol, gepatineerd koper, kaarsvet

Alle sieraden over Juliana de Lannoy kun je ook op mijn website bekijken: http://ingeborgdegroot.nl/wp-content/uploads/Pour-lamour-de-lart-Ingeborg-de-Groot.pdf

Tentoonstelling: 'Omdat ik iets te zeggen had'

Tentoonstelling over Nederlandse schrijfsters uit de 19e eeuw.

Van 30 september tot 15 november wordt in het Letterkundig Museum en in de hal van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag een dubbel-tentoonstelling gehouden over 19e-eeuwse Nederlandse schrijfsters. De titel ervan is ontleend aan de Herinneringen (1928) van de uit Haarlem afkomstige auteur Amy de Leeuw (ps. Geertruida Carelsen 1843-1938).

Aan de hand van documenten uit het rijke archief van het Letterkundig Museum, uit de collecties van de Koninklijke Bibliotheek en uit enkele privécollecties, wordt in de portrettengalerij van het Museum een impressie gegeven van de activiteiten van een aantal schrijfsters uit de 19e eeuw, hun onderlinge connecties, hun contacten met mannelijke collega’s, critici, uitgevers, en de invloed die ze ondergingen van buitenlandse auteurs (m/v). Vier vitrines in de hal van de Koninklijke Bibliotheek tonen bijzondere boeken die de ambities van de schrijfsters verder illustreren. Bovendien doet ook het Haagse Damesleesmuseum mee, dat is opgericht door een aantal schrijfsters/lezeressen aan het eind van de 19e eeuw. Op zaterdagmiddagen kan in de “oude boekerij” van het DLM een aantal van de in de beginjaren aangeschafte boeken worden ingezien.

Er zijn handschriften, persoonlijke documenten en – soms bijzonder vorm gegeven – boeken te zien van de volgende auteurs: Juliana de Lannoy, Belle van Zuylen, Petronella Moens, Elisabeth Hasebroek, Geertruida Bosboom-Toussaint, A.S.C. Wallis, Elise van Calcar, Catharina van Rees, Amy de Leeuw, Nicolina Sloot, Johanna van Woude, Martha van Vloten, Augusta de Wit, Anna de Savornin Lohman, Anna van Gogh-Kaulbach, Christine Doorman, Nellie van Kol, Tine van Berken en Etha Fles. Het archiefmateriaal vormt een belangrijke aanvulling op wat grootschalig en computer-gestuurd onderzoek in bijvoorbeeld tijdschriften en bibliotheekinventarissen oplevert. Duidelijk blijkt het belang en de veelzijdigheid van de “vrouwelijke bijdrage”, en ook de noodzaak om de teksten zelf – hoe langer hoe meer toegankelijk via internet – in detail te bestuderen.

De tentoonstelling is voorbereid in samenwerking met een aantal vrijwilligers, die zich om diverse redenen in bovengenoemde schrijfsters hebben verdiept: Marianne van Arkel, Remco Bloem, Ineke van der Borg, Annemarie Doornbos, Marijke van Dorst, Sophia van Dijk, Ingeborg de Groot, Janouk de Groot, Suzette Haakma, Margriet Hoogendoorn, Guus Robroeks, Ellen Struick, Ans Veltman. De groep werd gecoördineerd door Wendela de Raat.

Tijdens de duur van de tentoonstelling worden er wekelijks activiteiten georganiseerd: lezingen, leesmiddagen en bezoeken aan het Damesleesmuseum. Nadere informatie hierover volgt.

Verdere informatie en toelichting is te vinden op de website van het Huygens ING.

De tentoonstelling is georganiseerd in het kader van het Europese HERA onderzoeksproject Travelling TexTs 1790-1914: The Transnational Reception of Women’s Writing at the Fringes of Europe (2013–2016).

Adressen:
Koninklijke Bibliotheek en Letterkundig Museum :
Prins Willem-Alexanderhof 5, Den Haag
 Damesleesmuseum:
Nassauplein 15, Den Haag

In 2016 zal de tentoonstelling – steeds in licht gewijzigde vorm – ook te zien zijn in :
Haarlem: Noord-Hollands Archief (februari-maart)
Amsterdam: Atria Kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis (april)
Utrecht: Openbare Bibliotheek (oktober-november)
Er zal dan speciale aandacht zijn voor auteurs uit deze steden, en materiaal worden getoond uit deze archieven.

Hommage aan Vincent van Gogh

Vincent van Gogh werd vanuit Brussel, waar hij een theologische opleiding volgde, naar de Borinage gestuurd, de rauwe Waalse mijnstreek. Hij bleek niet in de wieg gelegd om prediker te worden. Men zei dat hij de gave van het woord - le don de la parole - miste. Maar tijdens zijn verblijf in de Borinage transformeerde hij tot beeldend kunstenaar. Hij bleek de gave van het beeld  - le don de l’image - te hebben.

Dit vormt de aanleiding voor een kleine serie sieraden met als kernstuk een verhalend chatelaine.

Dit en nog veel meer is dit weekend tijdens de Kunstroute te zien in mijn expo-atelier.





Chatelaine: zilver, hout, steenkool, stuk bijbel, postzegel van Koning Leopold van Belgie, garen, reageerbuisje, zonnebloemzaden, electronica.

Le don de l'image

Opening tentoonstelling

Zondag 3 mei wordt tijdens Geertruidenberg Klassiek een tentoonstelling van Jeroen Krielaart en Ingeborg de Groot geopend. Met tekeningen, schilderijen, wandkleden en sieraden.

Iedereen is van harte welkom! 

Meer info: Geertruidenberg Klassiek









Jeroen Krielaart
Zonder titel
Olieverf op doek
85x70cm

Portretten van Juliana de Lannoy

Veel portretten zijn er niet van Juliana. Hiernaast een zelfportret uit 1755. Ze was toen 16 jaar en woonde in Deventer. Ze was toen al creatief bezig met muziek, schilderen en tekenen. Dit was niet ongebruikelijk voor een "welgeboore Jonge Dogter".

Vergelijk dit zelfportret eens met het door Niels Rode geschilderde portret van een blijkbaar 41-jarige Juliana.

Dit portret van Juliana is geschilderd door Niels Rode in 1778. Er is een theorie dat Juliana aan het Treacher Collins Syndrom leed, vanwege de typische vorm van haar gezicht ten opzichte van het lichaam. Klein van stuk was ze wel, zelfs voor 18de eeuwse begrippen. Ook de verhouding tussen gezicht en pruik klopt niet helemaal. Was het deze ziekte of was Niels Rode gewoon niet zo'n goede schilder... Zie hier Meer schilderijen van Niels Rode en oordeel zelf.

Dit portret (prent) is gemaakt door Jacob van Houbraken in 1780, naar het schilderij van Niels Rode.

Het gedicht onder het portret is van Simon van der Waal en luidt:

‘Dit's d'Eedle De Lannoy door dicht en deugd verëngeld;

Verëerd met Nederlands liefde en Pindus zegekroon;

Der kunsten Schutsvorstin, heeft zelf van Ruslands troon

Een eerlauwrier, om 't hoofd dier Melpomeen gestrengeld.’ 

Het portret bevindt zich in het Rijksprentenkabinet van het Rijksmuseum te Amsterdam.

Juliana afgebeeld op zakhorloge van Vaucher?

Vorige week kreeg ik deze afbeelding via de mail, met de vraag of de afgebeelde dame Juliana de Lannoy zou kunnen zijn...

Dit zakhorloge is rond 1773 gemaakt door de firma Vaucher uit Parijs. Het is gemaakt van goud met emaille, zirconia's en granaten.

Wie o wie kan mij hier meer over vertellen?

Na wat zoekwerk vond ik op de site van het Rijksmuseum deze foto. Maker en periode kloppen maar helaas is alleen de voorkant van het zakhorloge te zien.

Dat wordt nog even verder uitzoeken.

Wordt vervolgd!

Uyt Zucht tot Wetenschap en Deugd

Op 1 januari 1767 wordt Het Geertruydenbergs en Raamsdonks Leesgezelschap opgericht. 

Een citaat hierover uit het boek Juliana Cornelia de Lannoy, ambitieus, vrijmoedig en gevat van Pim van Oostrum: Initiatiefnemer Simon van der Waal treedt veelvuldig op als "directeur" en de eerste leden zijn onder meer dominie Spoor, dominee Van Nuyssenburg, notaris Van Opstall, tresorier Smits, stadssecretaris Verkouteren en dominee van Magnet uit Raamsdonk. Hoofdoogmerk is om "de eer van God, de aanwas van kennis en deugd, en de onderlinge vriendschap" te bevorderen. Uit de regelementen en aanvullingen daarop blijkt dat men veel energie steekt in het vaststellen hoeveel tijd men een boek in zijn bezit mag hebben welk dagelijks leestempo van de leden wordt verwacht. Het duurt zo'n jaar voor iedereen eenzelfde boek gelezen heeft en dit maakt duidelijk dat het lezen enkel aanleiding was elkaar entre nou te kunnen ontmoeten. Men richt zich vooral op die gezelligheid, welke men vindt in een lokaal gezelschap van gelijkgestemde gereformeerde heren en blijft tot eind 19e eeuw in principe een mannenclub, ondanks dan optredende protesten van dameszijde. 

Tijdens het 100-jarig bestaan in 1867 laten de vrouwen van de leden van zich horen. Zie tekst rechtsboven. Op de foto links is een schilderij van de Birmingham Book Club te zien; zo zou het er ook uit hebben kunnen zien bij het Geertruydenbergs en Raamsdonks Leesgezelschap.

De beste wensen voor 2015!

Een nieuw jaar met mooie inspirerende projecten. Binnenkort meer hierover op dit weblog.

Het carillon van de Geertrudiskerk

Gelukkig! Het carillon van de Geertrudiskerk klinkt weer goed. Maar dat is wel eens anders geweest. Juliana schreef er over in een brief aan "den Heere Graave van Bijland, generaal adjudant van zijn doorluchtigste hoogheid". De hele brief is te lezen in Dichtkundige Werken uit 1780. Hierboven een stukje.

Geertruidenberg Klassiek

Afgelopen zondag ben ik naar de finale van Geertruidenberg Klassiek in de Geertrudiskerk geweest. Anastasia Kozhushko & Matthieu Idmtal (pianoduo) hebben de eerste prijs gewonnen! Het was een fantastische middag. Op bovenstaande link kun je er alles over lezen.

Een bijzonder weetje over deze kerk.
In het koor van de Geertrudiskerk (zie plattegrond) is Juliana na haar dood in 1782 begraven. De kerk heeft een ingrijpende restauratie gehad van 1955-1990. Helaas, Juliana's graf is niet meer te bezoeken want het graf is tijdens deze restauratie geruimd. Maar wat er daarna mee gebeurd is... Ik hoop hier binnenkort meer over te kunnen vertellen. 

Mooi persbericht vandaag in de Langstraat

Schenking aan Stichting Cultuurwerft

In 2013 hebben 50 mondige vrouwen uit de gemeente Geertruidenberg meegewerkt aan het kunstwerk Mondige Vrouwen - één van de kunstwerken over Juliana de Lannoy. Het is een installatie geworden (zie foto boven) waaraan 50 roze cocons hangen, met daarin de gipsen afdrukken van de monden van de vrouwen. Ook burgemeester van Hees heeft hieraan meegewerkt. 

Inmiddels zijn een aantal van deze "vrouwenmonden" verkocht. De opbrengst van de verkoop is afgelopen maandag geschonken aan Stichting Cultuurwerft. Cultuurwerft is de marktplaats cultuureducatie in de gemeente Geertruidenberg. Kijk maar eens op hun site: Stichting Cultuurwerft

Foto van rechts naar links: Maaike van den Brule van Stichting Cultuurwerft, Burgemeester van Hees en ik.

"Hebben wij vrouwen van nature niet net zo veel eedle denkenskracht meegekregen als het mannelijk geslacht?"

Tijdens de expositie 't Archief I, was een afdeling geheel gewijd aan Juliana de Lannoy. Bezoekers konden ook met haar - en haar statement "Hebben wij vrouwen van nature niet net zo veel eedle denkenskracht meegekregen als het mannelijk geslacht?" - op de foto. Natuurlijk met de Mondige Vrouwen broche, die inmiddels ook al internationaal is gesignaleerd. Hiernaast een paar van die foto's. 

Dichterlijk klaverblad

Zie hier nog een keer de vergaderzaal van het literair genootschap "Kunstliefde wordt door arbeid verkreegen" uit Leiden maar dan in kleur!

Simon van der Waal, Izaak van Nuijssenburg en Juliana de Lannoy, waren lid van dit genootschap. Alle 3 waren zij inwoners van Geertruidenberg en verwierven op literair gebied faam buiten de stadsmuren. Vier jaar lang, van 1771 tot 1775, vormden de drie leeftijdgenoten een vriendengroep die elkaars gedichten las en becommentarieerde. Ze noemden zichzelf het “dichterlijk klaverblad”. Om elkaar te zien hoefden ze niet ver te gaan, want ze woonden alle drie aan de Markt. 

Meer info over het dichterlijk klaverblad: Canon van Geertruidenberg

Het gastmaal

Van Suzan van Dijk van het Hera TTT kreeg ik vandaag een hele leuke foto! Als je goed kijkt zie je dat de roze "Juliana" broche overal mee naar toe reist. Deze keer naar hartje Madrid! 





Van rechtsboven naar rechtsonder: 
Elisa Müller-Adams, Trier
Patricia Barrera Velasco, Madrid

Jenny Bergenmar, Göteborg

Carmen Dutu, Bucharest

Ramona Mihaila, Bucharest

Zsuzsanna Varga, Glasgow

Amelia Sanz, Madrid

Eva Eglāja-Kristsone, Riga

Tatiana Crivelli, Zürich
[verloofde van Carmen Dutu]

Begona Regueiro, Madrid

Toen ik de foto zag, moest ik meteen met een vette knipoog denken aan het spotdicht "Het gastmaal" dat Juliana schreef.

Hieronder een stukje uit Het gastmaal:

Het gastmaal

[...]
De deksels, die de spijs nog voor ons oog verbergen,
zijn nauwelijks aan de kracht van éne hand te vergen:
men licht ze al hijgende op, ik krijg van schrik een kleur,
een juinsoep spreidt alom haar aangenamen geur,
stel u een vijver voor tot aan zijn rand verheven,
waarin de ajuinen juist als troepen eenden dreven;
en of dit niet genoeg mijn eetlust deed vergaan,
in de andre lachte mij een zee vol spiering aan:
vol spiering! mij! die graag een dag zou honger lijden,
om met welvoeglijkheid dien reuk alleen te mijden.
Wat raad! ik moest mijn keus tot een van beiden doen.
Vol spiering kon ik nog bedanken met fatsoen,
ze is koortsig naar men zegt, en wierd mij afgeraden;
maar 'k zie mij met een bord vol juinsoep overladen:
ik slik ze al grillend door, en 't had nog al gegaan,
maar dame Langenstijl spreekt me ongelukkig aan;

Het hele gedicht kun je hier lezen: Google books, Het gastmaal (pagina 55 t/m 85).

De vergaderzaal van "Kunst wordt door arbeid verkreegen".

Eerder las je op dit weblog al dat Juliana lid was van het Leids genootschap Kunst wordt door arbeid Verkreegen. 

Deze 2 schilderijen uit 1774 / 1780, zijn gemaakt door het KWDAV-lid Paulus Constantijn la Fargue. Om een beetje in de sfeer van die tijd te komen, kijk eens op de link van dbnl. Hier wordt het interieur van de zaal gedetailleerd omschreven. 

Zie je Juliana hier al zitten?